خانه » مقالات » اقدامات صحيح بهداشتي در مزرعه

اقدامات صحيح بهداشتي در مزرعه

اقدامات صحيح بهداشتي در مزرعه پرورش طیور

نويسنده: دکتر مسعود مسعودي

www.hes90.com

info@hes90.com

مقدمه

عمليات حرفه اي پرورش در مزرعه به دنبال عدم اجراي صحيح، مخاطراتي به دنبال دارد و آن در نتيجه پاکسازي و بهداشت نادرست و استاندارد پديد مي آيد. بيماري ها به راحتي مي تواند اتفاق بيفتند. اما با اجراي اقدامات صحيح مي توان شرايطي به وجود آورد که از بروز اين مسائل تا جاي ممکن جلوگيري شود. مبارزه عليه عوامل موجود، تلاش و جديت مضاعفي را به همراه دارد. اقدامات، راهکارها و روش هاي بيوسکيوريتي1 (امنيت زيستي) مي بايستي به عنوان اولين خط دفاعي در اين مبارزه در نظر گرفته شود.

رشد صنعت جهاني طيور نسبت به دهه هاي گذشته بسيار چشمگير بوده است، در برخي نواحي افزايش وقوع بيماري هاي عفوني گسترش سريع و بي سابقه اي را داشته است. با وجود اين چالش هاي سخت و آزاردهنده اين صنعت در سطح جهاني، هنوز فرآورده هاي طيور (گوشت، تخم مرغ) به عنوان بخش عمده و اصلي تأمين پروتئين حيواني به وسيله انسان ها مورد استفاده قرار مي گيرد. مصرف کنندگان امروزي عموماً نسبت به سلامت و عاري از خطر بودن منشأ مصرف فرآورده هاي حيواني حساس و آگاهند. بيماري جنون گاوي2(BSE)، آنفلوآنزاي پرندگان3(AI)، سالمونلوز فقط جزء معدود نگراني هاي اين عصر مي باشند.

وضعيت سلامت طيور

بهترين شکل از حفظ و نگهداري گله هاي طيور به سودمند واقع شدن آن تعبير مي شود، يعني زماني مي توان پي برد که بهترين روش مديريتي در طول يک دوره پرورش انجام شده که به نسبت سود بيشتري عايد پرورش دهنده شده باشد (يعني مديريت بهتر = سلامت بيشتر = سود اقتصادي بالاتر).
با وجود تمام پيشرفتي که در زمينه پيشگيري و کنترل بيماري هاي عفوني صورت گرفته است هنوز توانايي حفظ و نگهداري طيور صنعتي به شکل کامل وجود ندارد و صنعت و مزارع پرورش طيور به طور هميشگي تحت تأثير سويه هاي جديد و به اصطلاح بيماري هاي نوظهور قرار دارند.
بيماري ها معمولاً سبب مرگ و مير در گله هاي طيور هستند يا در غير اين صورت مي توانند مواردي را مثل کاهش رشد در طيور گوشتي و کاهش توليد تخم مرغ در طيور تخمگذار، به دنبال داشته باشند، از اين رو کاهش برگشت سود اقتصادي توليدکننده را به دنبال دارد. پيدايش بيماري هاي نوترکيب در اين صنعت رو به ازدياد است. تغييرات ژنتيکي در اجزاء سازنده ميکروارگانيسم ها نمي تواند نقش مهمي در اين موضوع داشته باشد.
همين طور تغييرات ژنتيکي در پرندگان موجب تغيير حساسيت، کسب استعداد و کاهش توانايي ايستادگي در مقابل بيماري ها را به دنبال دارد. تجارت در حمل و نقل جهاني به جهت کنترل پراکندگي در نواحي مختلف محدود و دشوار شده است.

فعل و انفعالات پيچيده

فعل و انفعالات پيچيده (واکنش هاي ترکيبي) در طيور، تحت تأثير محيط و عوامل بيماري زا شکل مي گيرد. فاکتورهاي ايمني اختصاصي و غيراختصاصي در هنگام وقوع بيماري ها مي توانند در توانايي مقاومت پرندگان در برابر بيماري ها مؤثر باشند. تأثير عوامل بيماري زا روي پرندگاني مي باشد که تحت تأثير مستقيم آن باشند. فاکتورهاي محيطي هم چنين مي توانند هم پرنده و هم عوامل بيماري زا را تحت تأثير قرار دهند. با توجه بيشتر آژانس هاي نظارتي در نقاط مختلف جهان مبني بر محدوديت استفاده از آنتي بيوتيک هاي محرک رشد و آنتي بيوتيک هاي درماني مي بايست در ارائه استراتژي هاي صحيح و اجراي آن دقت و جديت بيشتري را جهت پيشگيري از بيماري و ممانعت از درمان هاي دارويي پياده نمود.
راه هاي مختلفي در گسترش و شيوع بيماري ها در مزرعه شناخته شده اند، از جمله: کارکنان (پرسنل مزرعه)، بازديدکنندگان (دکتر دامپزشک، اکيپ واکسيناسيون و …)، انتقال توسط هوا، پرندگان ناقل داخل گله، پرنده هاي آلوده داخل بيمارستان يا قرنطينه در مزرعه (تقسيم بندي و جداسازي پرندگان وازده و بي مصرف، کم وزن)، پرنده هاي تازه وارد از گله هاي ديگر و حتي غريبه، مرغ هاي تولکي اجباري، تخم مرغ ها از گله هاي مادرهاي آلوده، طيور و پرندگان وحشي، حيوانات خانگي، پرندگان خانگي(زينتي، دست آموز)، جوندگان و حشرات موذي، خريد و فروش طيور زنده در مزرعه؛ غذا، آب، واکسن آلوده و … .

حوادث و اتفاقات بعدي چيست؟

با گرايش به سوي بزرگتر شدن مزرعه ها و به دنبال آن افزايش تراکم، احتمال افزايش شيوه هاي مختلف انتشار بيماري ها چه مستقيم و چه غيرمستقيم بالا مي روند، و پيامد آن تلفات بيشتري ديده مي شود.
مديريت نادرست در طول دوره مي تواند موجب بيماري شود و ضرر اقتصادي به همراه داشته باشد. هرچند از اين ضررها و تلفات هايي که پيامد بيماري ها به وجود مي آيند، ارزيابي دقيقي نمي تواند انجام داد.
فاکتورهايي که در توان بيماري زايي وحدت گونه هاي بيماري زاي ميکروارگانيسم ها مي توانند نقش داشته باشند، وضعيت ايمني گله، در معرض عوامل سرکوبگر ايمني واقع شدن، وضعيت طراحي سالن، تراکم بيش از حد در گله و وضعيت محيطي، همه متغيرهايي هستند که مي توانند باعث ضررهاي هنگفت به دنبال درگيري يک بيماري در گله باشند.

امنيت زيستي يک راهکار قديمي

بيوسکيوريتي (امنيت زيستي) غالباً اصطلاحي است که در صنعت طيور به کار مي رود. تعدادي اشخاص بر اين باورند که بيوسکيوريتي فقط يک راهکار ويژه جهت کنترل رفت و آمدهاي بازديدکننده ها است و يا فقط در برنامه پاکسازي مزرعه به حساب مي آيد. در حقيقت، هرچند اين موارد را نيز شامل مي شود ولي چيزي فراتر از آن مي باشد و موارد ريز بسياري در آن دخيل هستند. در هر سيستم پرورش طيور، به سلامتي گله مي بايست به عنوان يک فاکتور اقتصادي و يک عامل اصلي در افزايش سود نگريست که در مديريت پرورشي و اجرايي مي بايست به آن توجه بسيار زيادي مبذول داشت. به شکل ديگري مي توان مسئله را عنوان کرد که وضعيت سلامت گله با رعايت دقيق و جديت در اجراي يک برنامه بيوسکيوريتي جامع و افزايش سود اقتصادي در پرورش طيور با هم رابطه مستقيم دارند. گذشته از اين مسائل تقويت سيستم ايمني پرنده در ابتداي دوره در تکامل شرايط آغاز دوره نقش بسيار مؤثري را دارد.
بيوسکيوريتي يک شيوه کارآمد بهداشتي و پاکسازي در پيشگيري از بروز اثرات ناسازگار و منفي يک بيماري است که با ممارست و به کارگيري مديريت صحيح از شيوع و گسترش آن در سطوح گله و در نتيجه در يک منطقه وسيع تر مي توان ممانعت به عمل آورد . يا به عبارتي اجمالي تر مي توان گفت بيوسکيوريتي عبارت است از: اجزاء و روش هاي ضروري و کارآمد در برنامه کنترل و پيشگيري از بيماري ها در صنعت طيور.

يک برنامه جامع

هنگامي که يک بيماري به وقوع مي پيوندد. اغلب اشخاص آماده اين هستند که هر کس يا هر چيز مرتبط را به عنوان منشأ بيماري مسئول بدانند. اما اين قطعاً يک ديدگاه اشتباه مي باشد. برحسب اين رويداد افراد مرتبط (پرورش دهنده) مي بايست با ديدي باز به تحقيق بپردازند. در اين موضوع دقت و جديت بسيار داشته باشند.
به طوري که از اولين قدم آغاز گردد. در حقيقت تشخيص عامل يا عوامل مشکل ساز و تصميم گيري در اين خصوص به اين سادگي نيست و با توجه به همه موارد در دسترس، تا جايي که ممکن است مي بايست در تشخيص درست مسبب دقت داشت تا جايي که در دوره بعد يا در مزارع ديگر آن مسائل، مجدداً تکرار نشوند.
عذر بدتر از گناه اين است که شنيده مي شود دانسته ها و تجارب گران توسط برخي اشخاص و پرسنل بي مسئوليت بارها تکرار مي شود. بنابراين ضروري است که همه کارکنان يک واحد پرورش طيور در هر سطح و جايگاه در خصوص تدابير و برنامه هاي بيوسکيوريتي، آگاهي کامل داشته باشند و ملزم به اجراي آن شوند. پيشنهادي در اين باب مي شود؛ تهيه و طراحي چک ليست ها و ايجاد شرايط آموزش به پرسنل حتي در مواقعي که اپيدمي منطقه اي و بيماري وجود ندارد و شرايط پرورش مناسب است.
يک برنامه بيوسکيوريتي مي بايست براي يک هدف معين با توان يکسان و برابر جهت همه نواحي کارآمد باشند، درک آن آسان و قابل اجراء باشد. برنامه بيوسکيوريتي پيچيده که انجام آن آسان نباشد، به شکست مي انجامد. برنامه اي درست است که پيروي از قوانين آن، به سال ها تداوم يابد. برخي از اين برنامه ها در مقايسه با وقوع يک بيماري گسترده در سطح گله هزينه اي جزئي به حساب مي آيند. بيوسکيوريتي يک هزينه ضروري مي باشد، که مي تواند به فاصله اي قابل توجه بين موفقيت يا شکست در يک دوره پرورش بيانجامد.

منبع:کتاب سال دنياي کشت و صنعت، ضميمه شماره 70، اسفند 1390

دوباره بررسی کنید

تجربه يا تحصيلات در پرورش بلدرچين و كبك

 تجربه يا تحصيلات در پرورش بلدرچين و كبك بلدرچین و کبک حسnfo@hes90.com پرورش کبک یا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × پنج =